Qeverisja Lokale · Transparenca · ISDMAK, 2026

Transparenca Komunale në Kosovë: Çfarë Kemi të Drejtë të Dimë dhe Si ta Kërkojmë

Komuna juaj ka buxhet, kontratat, vendime — dhe detyrim ligjor t’i publikojë. Shumë nuk e bëjnë. Kjo është shkelje ligjore — dhe qytetarët mund ta adresojnë.

📌 Pikat Kryesore

▸

Komunat kanë detyrim ligjor proaktiv të publikojnë buxhetet, kontratat dhe vendimet — jo vetëm nëse kërkohet.

▸

E drejta e aksesit ndaj dokumenteve publike është e garantuar me Ligj Nr. 03/L-215 dhe të drejtën kushtetuese.

▸

Shumë komuna kosovare nuk i përmbushin standardet minimale të transparencës digjitale.

▸

Qytetarët mund të bëjnë kërkesë zyrtare për informacion brenda 7 ditësh pune — institucioni ka detyrim t’u përgjigjet.

▸

Ankimet ndaj refuzimeve të transparencës adresohen tek Agjencia për Qeverisje të Mirë (AQMS).

Kontratat që Nuk i Shihni — por Paguani

Komuna juaj ka nënshkruar kontratë 200,000 euro me ndërtuesin e rrugës lokale. Kush e ka kontratën? Kush fitoi tenderin? A kishte tender fare? Cili ishte çmimi bazë dhe çmimi final? Në shumicën e komunave kosovare, qytetari nuk ka akses automatik ndaj asnjërit prej këtyre pyetjeve.

Dhe megjithatë, të gjitha janë publike sipas ligjit.

⚖️ Kuadri ligjor — çfarë parashikon

Ligji Nr. 03/L-215 për Qasjen në Dokumentet Publike garanton çdo qytetari të drejtën të aksesojë dokumentet zyrtare brenda 7 ditësh pune. Ligji Nr. 06/L-020 për Prokurimin Publik kërkon publikimin e kontratave dhe rezultateve të tenderëve. Mosrespektimi është shkelje ligjore.

Çfarë Duhet të Publikojë Komuna Proaktivisht

📊 Detyrimet e transparencës komunale

Kategoria	Dokumentet specifike	Ku duhet të gjenden	Statusi tipik
Financiare	Buxheti vjetor, ekzekutimi tremujor, auditimet	Faqja zyrtare komunale	🟡 Shpesh jo-aktualizuar
Prokurimi	Tenderët, kontratat, fituesit	Platforma e-prokurimit, faqja komunale	🟡 E-prokurimi ok, komunat dobët
Vendimmarrja	Procesverbalets e asamblesë, vendimet	Faqja komunale	🔴 Shpesh mungojnë ose janë jo-aktualizuara
Urbanizimi	Planet urbanistike, lejet e ndërtimit	Zyra e urbanizmit, faqja komunale	🔴 Aksesi i vështirë
Personeli	Organigrama, numri i punonjësve	Faqja komunale	🟡 Variabel sipas komunës

Si të Bëni Kërkesë Zyrtare për Informacion

Çdo qytetar mund të bëjë kërkesë zyrtare (Kërkesë për Qasje në Dokumente Publike). Nuk keni nevojë për avokat dhe nuk duhet të justifikoni pse e dëshironi informacionin.

✅ Veprim Praktik

Procesi: (1) Shkruani një letër/email zyrtare tek “Zyrtari për Informim Publik” i komunës. (2) Specifikoni dokumentet konkrete që kërkoni. (3) Institucioni ka 7 ditë pune për t’u përgjigjur. (4) Nëse refuzon ose heshт — ankohuni tek AQMS brenda 15 ditëve.

📊 Procesi i kërkesës për informacion publik

Hapi	Afati ligjor	Çfarë bëni nëse dështon
Kërkesa fillestare	Ju dërgoni — nuk ka afat minimal	Ruani dëshminë e dorëzimit
Përgjigja e institucionit	7 ditë pune nga marrja	Nëse nuk përgjigjet — heshтja = refuzim
Apeli i brendshëm	15 ditë pas refuzimit/heshtjes	Drejtohuni tek AQMS me dokumentacionin
Vendimi i AQMS	30 ditë	Nëse AQMS nuk vepron — gjykatë administrative
Gjykata administrative	Procedura gjyqësore standarde	Konsultohuni me avokat

⚠️ Kujdes

Nëse institucioni ju refuzon me arsyetimet “informacion konfidencial” ose “siguri kombëtare” për dokumente të zakonshme komunale (buxhete, kontratat e rrugëve), kjo është refuzim i pabazuar ligjërisht. Ankohuni.

Komunat me Performancë më të Mirë

📊 Monitorimi i transparencës

DEMOS Kosovo dhe Instituti për Politika Zhvillimore (INDEP) kanë publikuar raporte krahasuese mbi transparencën komunale. Ato vlerësojnë komunat sipas aksesit ndaj dokumenteve. Prishtina dhe Prizreni kanë pasur rezultate relativisht më të mira — por asnjë komunë nuk ka arritur transparencë të plotë.

Pyetje të Shpeshta

A mund të kërkoj dokumente nga çdo komunë, jo vetëm aty ku jetoj?

Po — e drejta e aksesit nuk kufizohet gjeografikisht. Mund të aksesoni dokumente nga çdo institucion publik kosovar.

Çfarë bëj nëse zyrtari për informim publik nuk ekziston?

Ligji kërkon ekzistencën e tij. Nëse komuna nuk ka, kjo është shkelje ligjore. Raportoni tek AQM ose tek Ombudspersoni.

A mund ta bëj kërkesën online?

Shumë komuna pranojnë email. Rekomandohet të dërgoni edhe me postë zyrtare me konfirmim marrjeje për dokumentacion apeli.

📚 Burime & Referenca

[1] Ligji Nr. 03/L-215 për Qasjen në Dokumentet Publike — Kuvendi i Kosovës

[2] Ligji Nr. 06/L-020 për Prokurimin Publik

[3] DEMOS Kosovo — demoskosovo.org — raporte transparence komunale

[4] INDEP (Instituti për Politika Zhvillimore) — indep-ks.org

[5] Platforma E-Prokurimi — eprocurement.rks-gov.net

Analiza është hartuar nga ISDMAK. Pretendimet mbështeten në burime të verifikuara publike.